Nov 8, 2016

Over de aansprakelijkheid van de vrijwilliger. Het begrip "vrijwilliger": ruimer dan vermoed!

Het was haast tien jaar wachten op een eerste gepubliceerd arrest aangaande de Vrijwilligerswet van 3 juli 2005.  De primeur gaat naar het hof van beroep van Gent met het arrest van 6 februari 2014 (Gent 6 februari 2014, RW 2016, 230, noot T. VANSWEEVELT en B. WEYTS).  Het hof liet de gelegenheid niet onbenut om hier en daar de puntjes op de i te plaatsen, overigens met – spijtig genoeg voor de betrokkene – verstrekkende gevolgen voor de eisende partij.

De feiten waren eenvoudig.  Jos, secretaris van de KWB, organiseerde met deze vereniging elk jaar een fietstocht.  Ter promotie van hun fietstocht maakten zij gebruik van reclameborden.  Deze borden werden gestockeerd op de zolder van een vroegere koeienstal.  De stal in kwestie werd gehuurd door de zoon van Leo.  Leo – zélf eveneens als vrijwilliger actief bij de KWB – ging samen met secretaris Jos de reclameborden ophalen in de stal van zijn zoon.  Ongelukkigerwijs zakte de secretaris daarbij door de kennelijk rotte zoldervloer met ernstige letsels tot gevolg.

De zaak kon klaarblijkelijk niet in der minne geregeld worden.  De onfortuinlijke secretaris dagvaardde Leo’s zoon, dit in zijn hoedanigheid van huurder van het gebouw.  Hij verweet hem de zolder onvoldoende onderhouden te hebben (art. 1382 BW).  Tegelijkertijd sprak hij de huurder aan als bewaarder van een gebrekkige zaak, zijnde de door rot aangetaste zolder (art. 1384, eerste lid BW).

Na een lange proceduregang ving onze secretaris bot.  Zijn vordering strandde op de vrijwilligersimmuniteit, die Leo’s zoon had opgeworpen.  Hoezo, vrijwilligersimmuniteit zult u zeggen?  Leo’s zoon was toch geen lid van de KWB?  Als dusdanig kan hij toch bezwaarlijk beschouwd worden als een vrijwilliger?

Dat hij geen lid was van de KWB klopt, doch het hof beroep van Gent preciseerde dat dit geenszins vereist is om toch “vrijwilliger” te zijn in de zin van de Vrijwilligerswet.  Dat Leo’s zoon, als huurder van de koeienstal, de zolder van deze stal “kosteloos” en “vrijwillig” ter beschikking stelde van de KWB om er haar reclamepanelen te bewaren volstond voor het hof.  Inderdaad, overeenkomstig de termen van de wet zelf veronderstelt vrijwilligerswerk slechts dat “de betrokkene onbezoldigd en onverplicht een activiteit verricht voor een organisatie met het oog op de verwezenlijking van haar onbaatzuchtige doelstelling”.

Eens Leo’s zoon de hoedanigheid van vrijwilliger geniet, geniet hij uiteraard tegelijkertijd de aansprakelijkheidsimmuniteit die hem beschermt tegen aansprakelijkheidsvorderingen, niet alleen deze gestoeld op grond van art. 1382 BW, maar ook deze op grond van art. 1384, eerste lid BW, zijnde de vermoede aansprakelijkheid als bewaarder van een gebrekkige zaak.  Ook dit was tot op heden een twistpunt in de rechtsleer.

Betekent dit dat onze secretaris sowieso van een koude kermis zou thuisgekomen zijn?  Uiteraard niet, de immuniteit van de vrijwilliger is op een zelfde leest geschoeid als deze van de werknemer.  Het is een “copy paste”.  Tegenover de immuniteit van de vrijwilliger (werknemer) staat de onweerlegbaar vermoede aansprakelijkheid van de organisatie (werkgever).  Omdat lang niet alle vrijwilligersorganisaties solvabel zijn, verplichtte de wetgever deze organisaties bovendien om deze aansprakelijkheid te verzekeren.

Deze vaststelling verklaart meteen de pijnlijke uitsmijter die het hof in petto had voor de secretaris (of wellicht eerder voor diens raadsman): “De secretaris had zijn vordering moeten richten tegen de KWB, die de verplichting had een aansprakelijkheidsverzekering aan te gaan voor de burgerlijke aansprakelijkheid  die voortvloeit uit handelingen die vrijwilligers ten harer voordele stellen.”.

Recent nieuws

Gerelateerde berichten













02.04.2018
Studieavond KVK: de nieuwe verplichte verzekering in de bouwsector
Ruim tien jaar geleden stelde het Grondwettelijk Hof de ongelijke behandeling van architecten en aannemers op verzekeringsvlak aan de kaak. Thans heeft de wetgever eindelijk zijn huiswerk gemaakt. Voortaan dient niet enkel de architect zich verplicht te verzekeren, doch ook de aannemer. Meer…


11.12.2017
Aansprakelijkheid voor winterse valpartijen en ongevallen
De winter is weer volop in het land. Naast dolle pret leidt dit ook steevast tot overwerk op de spoeddiensten van onze ziekenhuizen. Valpartijen en ongevallen zijn haast onvermijdelijk. Eén van de vragen daarbij is of daarvoor een derde kan aangesproken worden. Meer…



17.10.2017
Congres 'Verzekeren in de bouw'
Op donderdag 19 oktober 2017 zijn Mr. Dirk Erreygers en Mr. Gert Geerts te gast als sprekers op het congres 'Verzekeren in de bouw' georganiseerd door EBP. Meer…


12.07.2017
De kettingbotsingsclausule: einde van een tijdperk - het nieuwe art. 29ter WAM-wet
Bijna 15 jaar lang heeft de beruchte kettingbotsingsclausule, art. 19bis-11, §2 WAM-wet, ons rechtsstelsel beheerst, en een belangrijke rol gespeeld in ons verkeersrecht. Het was een bepaling die in 2002 werd ingevoerd omwille van een door het Grondwettelijk Hof vastgestelde ongelijkheid. Doch de libellering ervan deed meer vragen rijzen dan antwoorden bieden, en de hoogste rechtscolleges van ons land dienden meer dan eens in te grijpen om duidelijkheid te brengen. Meer…





12.04.2017
Seminarie Privacy en Databescherming 16 mei 2017
GSJ advocaten nodigt u graag uit voor het seminarie Privacy en Databescherming, dat op 16 mei 2017 zal plaatsvinden in onze kantoren. Op 26 mei 2016 is de nieuwe Privacy Verordening (die afgekort ook aangeduid wordt als de “GDPR”) in werking getreden. Deze Verordening voorziet in een overgangsperiode van 2 jaar, maar zal met ingang van 25 mei 2018 in de plaats komen van onze huidige Belgische privacywetgeving. Meer…
08.11.2016
Over de aansprakelijkheid van de vrijwilliger. Het begrip "vrijwilliger": ruimer dan vermoed!
Het was haast tien jaar wachten op een eerste gepubliceerd arrest aangaande de Vrijwilligerswet van 3 juli 2005. De primeur gaat naar het hof van beroep van Gent met het arrest van 6 februari 2014 (Gent 6 februari 2014, RW 2016, 230, noot T. VANSWEEVELT en B. WEYTS). Het hof liet de gelegenheid niet onbenut om hier en daar de puntjes op de i te plaatsen, overigens met – spijtig genoeg voor de betrokkene – verstrekkende gevolgen voor de eisende partij. Meer…





07.04.2016
Verzekerd tegen terreur
Onnoemelijk veel miserie en menselijk leed was vorige week ons deel. Eens het stof gaat liggen, zal de vraag rijzen in hoeverre deze schade verzekerd is. Zoals u weet, werd terrorisme vroeger standaard uitgesloten in zowat elke verzekeringspolis. De aanslagen in New York, Londen en Madrid hebben ons wakker geschud. Overheid en verzekeraars sloegen de handen in elkaar, wat resulteerde in een verzekeringsoplossing, die zijn neerslag vond in de Wet van 1 april 2007 betreffende de verzekering van schade veroorzaakt door terrorisme.
Meer…


26.02.2016
De strafrechtelijke aansprakelijkheid van de architect en de rechtsbijstandsverzekeraar
Zeggen dat men als architect serieuze aansprakelijkheidsrisico’s loopt, is een open deur intrappen. Zelfs strafrechtelijk kan de architect aangesproken worden. Een bouwwerk optrekken in strijd met de vergunningsvoorschriften – hoe gering de afwijking ook moge wezen – is nu eenmaal een misdrijf. Dergelijke inbreuk kan uitmonden in een procedure voor de correctionele rechtbank. Meer…





23.01.2015
De (brand)verzekering en mede-eigendom: oppassen geblazen!
Mede-eigendom is een wijdverbreid fenomeen. Het beperkt zich lang niet tot de welbekende appartementsmede-eigendom. Samenwonende partners kopen samen een pand. Broer en zus bewonen een pand waarvan zij samen eigenaar zijn. De erfgenamen bevinden zich mogelijk nog in een situatie van onverdeeldheid. Idem dito met de ex-echtgenoten, wiens vereffening/verdeling langer op zich laat wachten dan hen lief is. Meer…
08.01.2015
Aansprakelijkheid voor winterse valpartijen
De winter is, minstens was, weer in het land. Naast dolle pret leidt dit ook steevast tot overwerk op de spoeddiensten van onze ziekenhuizen. Met enige vertraging zult u nu – of eerstdaags – ook weer geconfronteerd worden met de slachtoffers van deze dikwijls pijnlijke valpartijen. Eén van de vragen daarbij is of daarvoor een derde kan aangesproken worden. Veelal wordt dan in de richting van de overheid gekeken. Wat betreft de overheid is dit toch niet zo vanzelfsprekend, alhoewel niet uitgesloten. Misschien zijn er nog andere mogelijkheden! Meer…


22.12.2014
Verkeerswet strenger vanaf 1 januari 2015
Met de Wet van 9 maart 2014, die grotendeels in werking treedt op 1 januari 2015, heeft de wetgever de verkeerswetgeving andermaal verstrengd. De doelstelling is, zoals steeds, het nog verder terugdringen van het aantal dodelijke slachtoffers in het verkeer. Belangrijkste maatregel daarbij is het harder aanpakken van hardleerse overtreders, de “recidivisten”. Meer…



08.12.2014
De kettingbotsingclausule dekt ook louter materiële schade
Art. 19bis-11, §2 WAM-wet houdt de pennen al jaren in beweging. Ooit werd de bepaling boven de doopvont gehouden als de kettingbotsingclausule. U weet ondertussen wel dat de bepaling telkens in beeld komt wanneer er meerdere voertuigen betrokken zijn bij een ongeval en er niet uitgemaakt kan worden wie nu precies aansprakelijk is. We staan daarbij ver van kettingbotsingen. Meer…


03.11.2014
De gsm in het verkeer: een stille moordenaar?
Wij zijn collectief verslaafd aan onze gsm. Het ding dat nauwelijks twintig jaar bestaat heeft ons dusdanig in de greep dat we het geen moment kunnen missen. Zelfs achter het stuur kan menig bestuurder het niet links laten liggen. Onderzoek van het BIVV bevestigt dit slechts: wanneer u een dertigtal wagens passeert, is er één bestuurder bezig met zijn gsm. Wie belt achter het stuur, loopt nochtans 3 tot 4 meer kans op een ongeval. Dit risico wordt zelfs tot 23 keer groter bij sms’en achter het stuur. Meer…