Over de aansprakelijkheid van de vrijwilliger. Het begrip "vrijwilliger": ruimer dan vermoed!

Nov 8, 2016

Het was haast tien jaar wachten op een eerste gepubliceerd arrest aangaande de Vrijwilligerswet van 3 juli 2005.  De primeur gaat naar het hof van beroep van Gent met het arrest van 6 februari 2014 (Gent 6 februari 2014, RW 2016, 230, noot T. VANSWEEVELT en B. WEYTS).  Het hof liet de gelegenheid niet onbenut om hier en daar de puntjes op de i te plaatsen, overigens met – spijtig genoeg voor de betrokkene – verstrekkende gevolgen voor de eisende partij.

De feiten waren eenvoudig.  Jos, secretaris van de KWB, organiseerde met deze vereniging elk jaar een fietstocht.  Ter promotie van hun fietstocht maakten zij gebruik van reclameborden.  Deze borden werden gestockeerd op de zolder van een vroegere koeienstal.  De stal in kwestie werd gehuurd door de zoon van Leo.  Leo – zélf eveneens als vrijwilliger actief bij de KWB – ging samen met secretaris Jos de reclameborden ophalen in de stal van zijn zoon.  Ongelukkigerwijs zakte de secretaris daarbij door de kennelijk rotte zoldervloer met ernstige letsels tot gevolg.

De zaak kon klaarblijkelijk niet in der minne geregeld worden.  De onfortuinlijke secretaris dagvaardde Leo’s zoon, dit in zijn hoedanigheid van huurder van het gebouw.  Hij verweet hem de zolder onvoldoende onderhouden te hebben (art. 1382 BW).  Tegelijkertijd sprak hij de huurder aan als bewaarder van een gebrekkige zaak, zijnde de door rot aangetaste zolder (art. 1384, eerste lid BW).

Na een lange proceduregang ving onze secretaris bot.  Zijn vordering strandde op de vrijwilligersimmuniteit, die Leo’s zoon had opgeworpen.  Hoezo, vrijwilligersimmuniteit zult u zeggen?  Leo’s zoon was toch geen lid van de KWB?  Als dusdanig kan hij toch bezwaarlijk beschouwd worden als een vrijwilliger?

Dat hij geen lid was van de KWB klopt, doch het hof beroep van Gent preciseerde dat dit geenszins vereist is om toch “vrijwilliger” te zijn in de zin van de Vrijwilligerswet.  Dat Leo’s zoon, als huurder van de koeienstal, de zolder van deze stal “kosteloos” en “vrijwillig” ter beschikking stelde van de KWB om er haar reclamepanelen te bewaren volstond voor het hof.  Inderdaad, overeenkomstig de termen van de wet zelf veronderstelt vrijwilligerswerk slechts dat “de betrokkene onbezoldigd en onverplicht een activiteit verricht voor een organisatie met het oog op de verwezenlijking van haar onbaatzuchtige doelstelling”.

Eens Leo’s zoon de hoedanigheid van vrijwilliger geniet, geniet hij uiteraard tegelijkertijd de aansprakelijkheidsimmuniteit die hem beschermt tegen aansprakelijkheidsvorderingen, niet alleen deze gestoeld op grond van art. 1382 BW, maar ook deze op grond van art. 1384, eerste lid BW, zijnde de vermoede aansprakelijkheid als bewaarder van een gebrekkige zaak.  Ook dit was tot op heden een twistpunt in de rechtsleer.

Betekent dit dat onze secretaris sowieso van een koude kermis zou thuisgekomen zijn?  Uiteraard niet, de immuniteit van de vrijwilliger is op een zelfde leest geschoeid als deze van de werknemer.  Het is een “copy paste”.  Tegenover de immuniteit van de vrijwilliger (werknemer) staat de onweerlegbaar vermoede aansprakelijkheid van de organisatie (werkgever).  Omdat lang niet alle vrijwilligersorganisaties solvabel zijn, verplichtte de wetgever deze organisaties bovendien om deze aansprakelijkheid te verzekeren.

Deze vaststelling verklaart meteen de pijnlijke uitsmijter die het hof in petto had voor de secretaris (of wellicht eerder voor diens raadsman): “De secretaris had zijn vordering moeten richten tegen de KWB, die de verplichting had een aansprakelijkheidsverzekering aan te gaan voor de burgerlijke aansprakelijkheid  die voortvloeit uit handelingen die vrijwilligers ten harer voordele stellen.”.

Berichten


10.11.2017
GSJ sollicitantendag 2017
Op 14 december 2017 organiseert GSJ advocaten haar jaarlijkse GSJ sollicitantendag. Indien je interesse hebt om bij ons te werken als kandidaat-stagiair, aarzel dan niet je in te schrijven. Tijdens deze dag geven we je uitleg over wat het beroep van advocaat inhoudt, in het algemeen en bij GSJ. We vertellen je wat je als stagiair van ons mag verwachten en wat wij van jou verwachten, waarbij het perspectief van een samenwerking op lange(re) termijn ons uitgangspunt is. Meer…
07.11.2017
Naar een gemoderniseerd Vennootschapsrecht

Er gaan al geruime tijd stemmen op om het Belgisch vennootschapsrecht te moderniseren, zowel vanuit juridisch-academisch perspectief als wegens de praktische noden van het bedrijfsleven. Naast een nood aan modernisering dwingt de realiteit van globalisering België om de internationale tendensen te volgen en om zich concurrentieel te positioneren in de zgn. ‘Competition for Corporate Charters’. Een eerste initiatief tot modernisering in deze richting werd genomen door het Belgisch Centrum voor Vennootschapsrecht (BCV), een groepering van prominente academici binnen het praktijkgebied, dat nadacht over welke richting een mogelijke hervorming zou kunnen uitgaan en hierover een nota overmaakte aan de regering. Sinds het najaar van 2014 neemt de regering concrete stappen om een daadwerkelijke modernisering van het Wetboek van Vennootschappen door te voeren.

Meer…


17.10.2017
Congres 'Verzekeren in de bouw'
Op donderdag 19 oktober 2017 zijn Mr. Dirk Erreygers en Mr. Gert Geerts te gast als sprekers op het congres 'Verzekeren in de bouw' georganiseerd door EBP. Zij zullen de focus leggen op de aansprakelijkheid van en voor buitenlandse onderaannemers. Het congres vindt plaats in het Thon Hotel Bristol Stephanie te 1050 Elsene, Louizalaan 91-93. Alle informatie is terug te vinden onder deze link. Meer…





12.07.2017
De kettingbotsingsclausule: einde van een tijdperk - het nieuwe art. 29ter WAM-wet
Bijna 15 jaar lang heeft de beruchte kettingbotsingsclausule, art. 19bis-11, §2 WAM-wet, ons rechtsstelsel beheerst, en een belangrijke rol gespeeld in ons verkeersrecht. Het was een bepaling die in 2002 werd ingevoerd omwille van een door het Grondwettelijk Hof vastgestelde ongelijkheid. Doch de libellering ervan deed meer vragen rijzen dan antwoorden bieden, en de hoogste rechtscolleges van ons land dienden meer dan eens in te grijpen om duidelijkheid te brengen. Meer…





29.05.2017
Eerste toepassing 'bid rigging' bij overheidsopdrachten

Tot nog toe had de BMA nog nooit een sanctie opgelegd voor collusie in het kader van overheidsopdrachten, hoewel zij in het verleden meermaals verklaarde dat het bestrijden van oneerlijke mededinging bij overheidsopdrachten één van haar prioriteiten uitmaakte. Recent voegde de BMA meteen de daad bij het woord. Op 2 mei 2017 werd voor het eerst een substantiële boete opgelegd voor kartelvorming tussen vijf grote spelers in het kader van een openbare aanbesteding.

Meer…


12.04.2017
Seminarie Privacy en Databescherming 16 mei 2017
GSJ advocaten nodigt u graag uit voor het seminarie Privacy en Databescherming, dat op 16 mei 2017 zal plaatsvinden in onze kantoren. Op 26 mei 2016 is de nieuwe Privacy Verordening (die afgekort ook aangeduid wordt als de “GDPR”) in werking getreden. Deze Verordening voorziet in een overgangsperiode van 2 jaar, maar zal met ingang van 25 mei 2018 in de plaats komen van onze huidige Belgische privacywetgeving. Meer…





21.02.2017
‘Bid rigging’ bij overheidsopdrachten: een stap in onberoerde sneeuw

Op 31 januari 2017 publiceerde de Belgische Mededingingsautoriteit (BMA) een praktische gids om ‘bid rigging’ door deelnemers aan een overheidsopdracht tegen te gaan. Dit document, dat eerder enkele basisprincipes bevat dan bindende regels, zet de visie uiteen van de BMA op welke handelingen (afgestemde biedingen, (prijs)afpraken, etc.) of signalen (het uitwisselen van informatie tussen kandidaten, etc.) kunnen wijzen op onwettige mededinging (kartelvorming) tussen deelnemers aan een overheidsopdracht. De BMA licht ook toe in welke marktomstandigheden of -segmenten zich volgens haar een verhoogd risico voordoet. Ten slotte bevat de gids ook tips voor de aanbestedende overheden om het risico op collusie te verminderen.

Meer…
26.01.2017
Pop-up decreet 17 juni 2016
Op 26 juli 2016 werd het decreet van 17 juni 2016 houdende huur van korte duur voor handel en ambacht in het Belgisch Staatsblad gepubliceerd. Meer…





08.11.2016
Over de aansprakelijkheid van de vrijwilliger. Het begrip "vrijwilliger": ruimer dan vermoed!
Het was haast tien jaar wachten op een eerste gepubliceerd arrest aangaande de Vrijwilligerswet van 3 juli 2005. De primeur gaat naar het hof van beroep van Gent met het arrest van 6 februari 2014 (Gent 6 februari 2014, RW 2016, 230, noot T. VANSWEEVELT en B. WEYTS). Het hof liet de gelegenheid niet onbenut om hier en daar de puntjes op de i te plaatsen, overigens met – spijtig genoeg voor de betrokkene – verstrekkende gevolgen voor de eisende partij. Meer…


26.10.2016
Seminarie 'De professionele vennootschap voor advocaten'
Op woensdag 25 januari 2017 zit Mr. Bart Goossens te Antwerpen het seminarie voor met als onderwerp 'De professionele vennootschap voor advocaten'. Het seminarie vindt plaats in het ALM te Berchem en is specifiek gericht op advocaten. Meer informatie, evenals de inschrijvingsmodaliteiten, zijn terug te vinden in de bijlage. Meer…





07.08.2016
Overheidsopdrachtenwet 2016 en Concessiewet 2016
Op 14 juli 2016 werden in het Belgisch Staatsblad de nieuwe wet van 17 juni 2016 inzake overheidsopdrachten (Overheidsopdrachtenwet 2016) én de nieuwe wet van 17 juni 2016 betreffende de concessieovereenkomsten (Concessiewet 2016) gepubliceerd. Meer…





04.05.2016
Studiedag Stakingsbevel – 18 mei 2016, Berchem – ALM
Op 18 mei 2016 zal mr. Jo Van Lommel een update geven omtrent het stedenbouwkundig stakingsbevel. Aan de hand van recente rechtspraak zal worden stilgestaan bij dit instrument en bij de voor- en nadelen ervan. Ook de bewuste (volgens sommigen omstreden) Ministeriële omzendbrieven RO/2014/03 en RO/2015/01 komen aan bod.
Meer…
03.05.2016
Pief poef paf grondwettelijk hof schiet vlaamse regering terug naar af

Op 23 april 2014 heeft de Vlaamse Regering de instandhoudingsdoelstellingen (IHD) voor de Europese habitatrichtlijngebieden en de ermee overlappende vogelrichtlijngebieden vastgelegd. Die doelstellingen worden het nieuwe toetsingskader voor de passende beoordeling bij een vergunningsaanvraag. Met andere woorden: de definitief vastgestelde instandhoudingsdoelstellingen zijn het ijkpunt in het kader van de passende beoordeling bij hervergunningen of uitbreidingen.

Meer…