Over de aansprakelijkheid van de vrijwilliger. Het begrip "vrijwilliger": ruimer dan vermoed!

Nov 8, 2016

Het was haast tien jaar wachten op een eerste gepubliceerd arrest aangaande de Vrijwilligerswet van 3 juli 2005.  De primeur gaat naar het hof van beroep van Gent met het arrest van 6 februari 2014 (Gent 6 februari 2014, RW 2016, 230, noot T. VANSWEEVELT en B. WEYTS).  Het hof liet de gelegenheid niet onbenut om hier en daar de puntjes op de i te plaatsen, overigens met – spijtig genoeg voor de betrokkene – verstrekkende gevolgen voor de eisende partij.

De feiten waren eenvoudig.  Jos, secretaris van de KWB, organiseerde met deze vereniging elk jaar een fietstocht.  Ter promotie van hun fietstocht maakten zij gebruik van reclameborden.  Deze borden werden gestockeerd op de zolder van een vroegere koeienstal.  De stal in kwestie werd gehuurd door de zoon van Leo.  Leo – zélf eveneens als vrijwilliger actief bij de KWB – ging samen met secretaris Jos de reclameborden ophalen in de stal van zijn zoon.  Ongelukkigerwijs zakte de secretaris daarbij door de kennelijk rotte zoldervloer met ernstige letsels tot gevolg.

De zaak kon klaarblijkelijk niet in der minne geregeld worden.  De onfortuinlijke secretaris dagvaardde Leo’s zoon, dit in zijn hoedanigheid van huurder van het gebouw.  Hij verweet hem de zolder onvoldoende onderhouden te hebben (art. 1382 BW).  Tegelijkertijd sprak hij de huurder aan als bewaarder van een gebrekkige zaak, zijnde de door rot aangetaste zolder (art. 1384, eerste lid BW).

Na een lange proceduregang ving onze secretaris bot.  Zijn vordering strandde op de vrijwilligersimmuniteit, die Leo’s zoon had opgeworpen.  Hoezo, vrijwilligersimmuniteit zult u zeggen?  Leo’s zoon was toch geen lid van de KWB?  Als dusdanig kan hij toch bezwaarlijk beschouwd worden als een vrijwilliger?

Dat hij geen lid was van de KWB klopt, doch het hof beroep van Gent preciseerde dat dit geenszins vereist is om toch “vrijwilliger” te zijn in de zin van de Vrijwilligerswet.  Dat Leo’s zoon, als huurder van de koeienstal, de zolder van deze stal “kosteloos” en “vrijwillig” ter beschikking stelde van de KWB om er haar reclamepanelen te bewaren volstond voor het hof.  Inderdaad, overeenkomstig de termen van de wet zelf veronderstelt vrijwilligerswerk slechts dat “de betrokkene onbezoldigd en onverplicht een activiteit verricht voor een organisatie met het oog op de verwezenlijking van haar onbaatzuchtige doelstelling”.

Eens Leo’s zoon de hoedanigheid van vrijwilliger geniet, geniet hij uiteraard tegelijkertijd de aansprakelijkheidsimmuniteit die hem beschermt tegen aansprakelijkheidsvorderingen, niet alleen deze gestoeld op grond van art. 1382 BW, maar ook deze op grond van art. 1384, eerste lid BW, zijnde de vermoede aansprakelijkheid als bewaarder van een gebrekkige zaak.  Ook dit was tot op heden een twistpunt in de rechtsleer.

Betekent dit dat onze secretaris sowieso van een koude kermis zou thuisgekomen zijn?  Uiteraard niet, de immuniteit van de vrijwilliger is op een zelfde leest geschoeid als deze van de werknemer.  Het is een “copy paste”.  Tegenover de immuniteit van de vrijwilliger (werknemer) staat de onweerlegbaar vermoede aansprakelijkheid van de organisatie (werkgever).  Omdat lang niet alle vrijwilligersorganisaties solvabel zijn, verplichtte de wetgever deze organisaties bovendien om deze aansprakelijkheid te verzekeren.

Deze vaststelling verklaart meteen de pijnlijke uitsmijter die het hof in petto had voor de secretaris (of wellicht eerder voor diens raadsman): “De secretaris had zijn vordering moeten richten tegen de KWB, die de verplichting had een aansprakelijkheidsverzekering aan te gaan voor de burgerlijke aansprakelijkheid  die voortvloeit uit handelingen die vrijwilligers ten harer voordele stellen.”.

Berichten


12.04.2017
Seminarie Privacy en Databescherming 16 mei 2017
GSJ advocaten nodigt u graag uit voor het seminarie Privacy en Databescherming, dat op 16 mei 2017 zal plaatsvinden in onze kantoren. Op 26 mei 2016 is de nieuwe Privacy Verordening (die afgekort ook aangeduid wordt als de “GDPR”) in werking getreden. Deze Verordening voorziet in een overgangsperiode van 2 jaar, maar zal met ingang van 25 mei 2018 in de plaats komen van onze huidige Belgische privacywetgeving. Meer…







26.01.2017
Pop-up decreet 17 juni 2016
Op 26 juli 2016 werd het decreet van 17 juni 2016 houdende huur van korte duur voor handel en ambacht in het Belgisch Staatsblad gepubliceerd. Meer…





08.11.2016
Over de aansprakelijkheid van de vrijwilliger. Het begrip "vrijwilliger": ruimer dan vermoed!
Het was haast tien jaar wachten op een eerste gepubliceerd arrest aangaande de Vrijwilligerswet van 3 juli 2005. De primeur gaat naar het hof van beroep van Gent met het arrest van 6 februari 2014 (Gent 6 februari 2014, RW 2016, 230, noot T. VANSWEEVELT en B. WEYTS). Het hof liet de gelegenheid niet onbenut om hier en daar de puntjes op de i te plaatsen, overigens met – spijtig genoeg voor de betrokkene – verstrekkende gevolgen voor de eisende partij. Meer…
26.10.2016
Seminarie 'De professionele vennootschap voor advocaten'
Op woensdag 25 januari 2017 zit Mr. Bart Goossens te Antwerpen het seminarie voor met als onderwerp 'De professionele vennootschap voor advocaten'. Het seminarie vindt plaats in het ALM te Berchem en is specifiek gericht op advocaten. Meer informatie, evenals de inschrijvingsmodaliteiten, zijn terug te vinden in de bijlage. Meer…







07.08.2016
Overheidsopdrachtenwet 2016 en Concessiewet 2016
Op 14 juli 2016 werden in het Belgisch Staatsblad de nieuwe wet van 17 juni 2016 inzake overheidsopdrachten (Overheidsopdrachtenwet 2016) én de nieuwe wet van 17 juni 2016 betreffende de concessieovereenkomsten (Concessiewet 2016) gepubliceerd. Meer…
04.05.2016
Studiedag Stakingsbevel – 18 mei 2016, Berchem – ALM
Op 18 mei 2016 zal mr. Jo Van Lommel een update geven omtrent het stedenbouwkundig stakingsbevel. Aan de hand van recente rechtspraak zal worden stilgestaan bij dit instrument en bij de voor- en nadelen ervan. Ook de bewuste (volgens sommigen omstreden) Ministeriële omzendbrieven RO/2014/03 en RO/2015/01 komen aan bod.
Meer…





03.05.2016
Pief poef paf grondwettelijk hof schiet vlaamse regering terug naar af

Op 23 april 2014 heeft de Vlaamse Regering de instandhoudingsdoelstellingen (IHD) voor de Europese habitatrichtlijngebieden en de ermee overlappende vogelrichtlijngebieden vastgelegd. Die doelstellingen worden het nieuwe toetsingskader voor de passende beoordeling bij een vergunningsaanvraag. Met andere woorden: de definitief vastgestelde instandhoudingsdoelstellingen zijn het ijkpunt in het kader van de passende beoordeling bij hervergunningen of uitbreidingen.

Meer…


07.04.2016
Verzekerd tegen terreur
Onnoemelijk veel miserie en menselijk leed was vorige week ons deel. Eens het stof gaat liggen, zal de vraag rijzen in hoeverre deze schade verzekerd is. Zoals u weet, werd terrorisme vroeger standaard uitgesloten in zowat elke verzekeringspolis. De aanslagen in New York, Londen en Madrid hebben ons wakker geschud. Overheid en verzekeraars sloegen de handen in elkaar, wat resulteerde in een verzekeringsoplossing, die zijn neerslag vond in de Wet van 1 april 2007 betreffende de verzekering van schade veroorzaakt door terrorisme.
Meer…



26.02.2016
De strafrechtelijke aansprakelijkheid van de architect en de rechtsbijstandsverzekeraar
Zeggen dat men als architect serieuze aansprakelijkheidsrisico’s loopt, is een open deur intrappen. Zelfs strafrechtelijk kan de architect aangesproken worden. Een bouwwerk optrekken in strijd met de vergunningsvoorschriften – hoe gering de afwijking ook moge wezen – is nu eenmaal een misdrijf. Dergelijke inbreuk kan uitmonden in een procedure voor de correctionele rechtbank. Meer…


24.02.2016
Zaakverdelingsreglementen van de rechtbank van eerste aanleg te Antwerpen

Op 22 februari 2016 verscheen in het Belgisch Staatsblad het Koninklijk Besluit van 16 februari 2016 tot vaststelling van het zaakverdelingsreglement van de rechtbank van eerste aanleg Antwerpen en tot wijziging van het koninklijk besluit van 14 maart 2014 betreffende de verdeling van de arbeidshoven, de rechtbanken van eerste aanleg, de arbeidsrechtbanken, de rechtbanken van koophandel en de politierechtbanken in afdelingen.

Meer…